సమాజంలో అన్యాయం పెరిగిన ప్రతీసారి ధర్మం గురించి మాట్లాడేవారు ఎక్కువైపోతారు. కానీ అన్యాయం ఎదురైనప్పుడు నిలబడి పోరాడేవారు మాత్రం కొద్ది మందే ఉంటారు. మాటలతో ధర్మాన్ని కాపాడలేం. ఒక బలహీనుడికి న్యాయం చేయడం, సమస్యలో ఉన్న వ్యక్తికి సహాయం చేయడం, అధికారాన్ని బాధ్యతగా వినియోగించడం—ఇవే ధర్మానికి నిజమైన రూపాలు. ధర్మం అనేది పూజ మందిరాల్లో మాత్రమే ఉండే భావన కాదు; అది వీధుల్లో, కార్యాలయాల్లో, పాలనా వ్యవస్థల్లో ప్రతిబింబించాలి.
నిజమైన ధార్మికుడు తన సౌకర్యాన్ని పక్కనపెట్టి సమాజ హితం కోసం నిలబడతాడు. మాటలతో మభ్యపెట్టే నాయకత్వం కాదు, పనిలో పారదర్శకత చూపే నాయకత్వమే ధర్మబద్ధమైనది. ఒక సమస్యను వినడం ధర్మం కాదు; దానికి పరిష్కారం ఇవ్వడం ధర్మం. ఒక వాగ్దానం చేయడం ధర్మం కాదు; అది నెరవేర్చడం ధర్మం.
ప్రస్తుత రాజకీయ, పాలనా వ్యవస్థల్లో ధర్మం అనేది చాలాసార్లు నినాదంగా మిగిలిపోతోంది. కానీ ప్రజలకు కావలసింది నినాదాలు కాదు—న్యాయం. రోడ్లు బాగుండాలి, నీరు అందాలి, పారిశుధ్యం మెరుగుపడాలి, అవినీతి తగ్గాలి. ఇవన్నీ జరిగితేనే పాలనలో ధర్మం ఉన్నట్టు. ప్రజల కష్టాలను దగ్గరగా చూసి, వాటిని తన బాధ్యతగా భావించినప్పుడే నాయకుడు ధర్మపథంలో ఉన్నాడని చెప్పుకోవచ్చు.
ధర్మం అనేది ఎవరినీ దోషిగా ముద్ర వేయడం కాదు; తప్పు జరిగితే సరిదిద్దే ధైర్యం కలిగి ఉండటం. అధికారంలో ఉన్నవాడు తన పదవిని గర్వంగా కాకుండా సేవగా భావిస్తే, అదే ధర్మం. ప్రజల మధ్య ఉన్న విభేదాలను రెచ్చగొట్టడం అధర్మం; సమైక్యతను పెంపొందించడం ధర్మం.
చివరగా చెప్పాలంటే, ధర్మం మాటలలో అందంగా వినిపించవచ్చు. కానీ ఆ మాటలకు పనిలో న్యాయం జతకాకపోతే అవి ఖాళీ శబ్దాలే. సమాజానికి మార్పు రావాలంటే ప్రతి వ్యక్తి తన పరిధిలో ధర్మాన్ని ఆచరించాలి. అప్పుడే ధర్మం జీవిస్తుంది, న్యాయం నిలుస్తుంది, సమాజం ముందుకు సాగుతుంది.
ధర్మం అంటే ఉపన్యాసం కాదు.
ధర్మం అంటే ప్రకటన కాదు.
ధర్మం అంటే—పనిలో కనిపించే న్యాయం.
- తుంగా శ్రీ
