ధర్మంతో స్పందన అంటే ఏమిటి?
ధర్మంతో స్పందించడం అంటే:
* సత్యాన్ని నిలబెట్టడం
* న్యాయం కోసం నిలబడటం
* హింస లేకుండా సమస్యను ఎదిరించడం
* భావోద్వేగానికి లోను కాకుండా వివేకంతో స్పందించడం
* స్వార్థం లేకుండా సమాజ ప్రయోజనాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకోవడం
ఇది ప్రతీకారం కాదు, ఇది సరిదిద్దే ప్రయత్నం మాత్రమే.
మౌనం ఎందుకు ప్రమాదకరం?
చెడును చూసి మౌనం పాటించడం వల్ల:
* చెడు బలపడుతుంది
* బాధితులకు న్యాయం దొరకదు
* సమాజంలో భయం పెరుగుతుంది
* సత్యం బలహీనపడుతుంది
ఒక అన్యాయం జరుగుతుంటే “నాకు సంబంధం లేదు” అని వెనక్కి తగ్గడం, ధర్మ దృష్టిలో కర్తవ్యాన్ని విడిచిపెట్టడమే. భగవద్గీతలో కూడా కర్తవ్యాన్ని తప్పించుకోవడం పాపంతో సమానం అని స్పష్టంగా చెప్పబడింది.
భగవద్గీత దృష్టిలో ధర్మ స్పందన
భగవద్గీతలో అర్జునుడు యుద్ధభూమిలో మౌనం వహించాలనుకున్నాడు. అతను హింసను నివారించాలని అనుకున్నా, “అన్యాయం ముందు మౌనం ధర్మం కాదు. న్యాయం కోసం కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించడం ధర్మం.” శ్రీకృష్ణుడు అతనికి ఒక గొప్ప సత్యం చెప్పారు.
ఇక్కడ సందేశం యుద్ధం చేయమనే కాదు.
ధర్మ రక్షణ కోసం కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించమనే సూచన.
అర్జునుడు వ్యక్తిగత భావోద్వేగంతో వెనక్కి తగ్గాడు. కానీ కృష్ణుడు సమష్టి ధర్మాన్ని చూపించాడు. అంటే, వ్యక్తిగత సౌకర్యం కన్నా సమాజ న్యాయం గొప్పది.
స్పందనలో కోపం vs ధర్మం
చెడును చూసినప్పుడు మనలో కోపం రావడం సహజం. కానీ కోపంతో స్పందిస్తే:
* మాటలు గాయపరుస్తాయి
* పరిష్కారం దూరమవుతుంది
* సమస్య పెరుగుతుంది
ధర్మంతో స్పందిస్తే:
* మాటల్లో స్పష్టత ఉంటుంది
* చర్యలో సమత ఉంటుంది
* ఫలితంలో శాంతి ఉంటుంది
ధర్మ స్పందన = ధైర్యం + వివేకం + కరుణ
ఎలా స్పందించాలి?
1. నిజం తెలుసుకోవాలి : విన్న వెంటనే స్పందించకుండా, విషయం పూర్తిగా తెలుసుకోవాలి.
2. శాంతంగా మాట్లాడాలి : అరిచే బదులు, స్పష్టంగా చెప్పాలి.
3 బాధితుని పక్షంలో నిలబడాలి : బలహీనుడికి తోడు ఉండటం ధర్మ లక్షణం.
4 చట్టబద్ధ మార్గాలు ఉపయోగించాలి : అధికారులకు చెప్పడం, సరైన విధానాలు అనుసరించడం.
5. స్వీయ ప్రవర్తన సరిచూడాలి : మనమే తప్పు చేస్తూ ఇతరులను తప్పుపట్టడం ధర్మం కాదు.
చిన్న విషయాల్లో కూడా ధర్మం
ధర్మ స్పందన అంటే పెద్ద యుద్ధాలు మాత్రమే కాదు.
రోజువారీ జీవితంలో కూడా:
* అబద్ధం చెప్పమంటే తిరస్కరించడం
* లంచం ఇవ్వకుండా ఉండడం
* ఎవరినైనా అవమానిస్తే అడ్డుకోవడం
* తప్పు సమాచారాన్ని పంచకుండా ఆపడం
ఇవి కూడా చిన్న ధర్మ యుద్ధాలే.
ధర్మంతో స్పందనకు కావాల్సిన శక్తి
* అంతర్గత ధైర్యం
* విలువలపై నమ్మకం
* భయం మీద విజయం
* ఫలితాలపై అధిక ఆశ లేకపోవడం
భగవద్గీతలో సరైన పని చేయాలి, ఫలితం ఎలా వచ్చినా స్వీకరించాలి. అని చెప్పే నిష్కామ కర్మ సిద్ధాంతం ఇక్కడ వర్తిస్తుంది.
మౌనం ఎప్పుడు అవసరం ?
ప్రతి సందర్భంలో మాట్లాడటం అవసరం కాదు.
కొన్ని సందర్భాల్లో మౌనం కూడా ధర్మమే.
* వాదం వ్యర్థమైతే
* ఎదుటివాడు వినే స్థితిలో లేనప్పుడు
* మాటలు హింసకు దారితీస్తే
కానీ భయంతో మౌనం కాదు,
వివేకంతో మౌనం ధర్మం.
సమాజ నిర్మాణంలో ధర్మ స్పందన పాత్ర
ఒక్కో వ్యక్తి ధర్మంతో స్పందిస్తే:
* అవినీతి తగ్గుతుంది
* న్యాయం బలపడుతుంది
* భయం తగ్గుతుంది
* నమ్మకం పెరుగుతుంది
ధర్మం పుస్తకాలలో కాదు, మన స్పందనలో కనిపించాలి.
ముగింపు
“చెడు చూసి మౌనం కాదు, ధర్మంతో స్పందన” అనేది ధైర్యవంతుడి జీవన సూత్రం. మౌనం సులభం, స్పందన కష్టం. కానీ ధర్మబద్ధమైన స్పందన సమాజాన్ని నిలబెడుతుంది. కోపం లేకుండా, ద్వేషం లేకుండా, న్యాయం కోసం నిలబడటం. అదే నిజమైన ఆధ్యాత్మికత, అదే గీత సందేశం.
